Mübarek topraklara manevi veda   

 Hicri 1447 yılı Hac farizasını tamamlayan yüz binlerce müslüman, Kabe-i Muazzama'da veda tavafını gerçekleştirerek Mekke-i Mükerreme’den ayrılmaya başladı. Suudi Arabistan makamları, kutsal mekanlardan havalimanlarına uzanan devasa dönüş lojistiğinin pürüzsüz şekilde yürütüldüğünü, tahliye operasyonunun yapay zeka destekli sistemlerle yönetildiğini duyurdu.   
  İslam dünyasının en büyük manevi buluşması olan Hac günlerinin sonuna gelinmesiyle birlikte mübarek beldelerde büyük bir eve dönüş hareketi başladı. Şeytan taşlama, kurban kesimi, ziyaret tavafı gibi Hac vecibelerini eksiksiz yerine getirerek "Hacı" unvanını alan yaklaşık 2 milyon Müslüman, kutsal topraklardan ayrılmadan önceki son görevleri olan "Veda Tavafı" (Tavaf-ul Wada) için Mescid-i Haram’a akın etti. Kabe çevresinde gözyaşları ve dualar eşliğinde gerçekleştirilen veda tavafı nedeniyle tarihi bir yoğunluk yaşanırken, emniyet kuvvetleri alanlardaki insan trafiğini tek yönlü koridorlarla kontrol altında tuttu. Türk hacıları ise menasikleri birlikte yerine getirdikleri arkadaşlarına ve Diyanet İşleri Başkanlığı görevlilerine teşekkürler ederek ayrıldı. 
  Suudi Hac ve Umre Bakanlığı, Hac döneminin başarıyla tamamlanmasının ardından uluslararası hacı kafilelerinin Cidde Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı ve Medine Prens Muhammed bin Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’na taşınması için dev bir lojistik köprü kurulduğunu açıkladı. 
  Hacıların otellerinden havalimanlarına transferleri, akıllı otobüs filoları ve "Kutsal Mekanlar Metro Hattı" üzerinden entegre bir takvimle gerçekleştiriliyor. Her kafilenin uçuş saatine göre organize edilen bu sistem sayesinde terminal girişlerinde yığılmaların tamamen önüne geçildi. 
  "Mekke Yolu" bu kez tersine işliyor 
  Havalimanlarında da geri dönüş operasyonu için kırmızı alarma geçildi. Pasaportlar Genel Müdürlüğü (Jawazat), gümrük ve pasaport kontrol noktalarındaki personel sayısını maksimum seviyeye çıkardı. Hacı adaylarının ülkeye girişinde büyük kolaylık sağlayan "Mekke Yolu" (Makkah Route) projesinin altyapısı, bu kez hacıların kendi ülkelerine sıkıntısız ve hızlı bir şekilde dönebilmesi için tersine işletilmeye başlandı. 
  Bagaj teslim ve check-in işlemlerinin dijital sistemlerle hızlandırıldığı havalimanlarında, hacılara uçağa biniş esnasında geleneksel olarak 5 litrelik zemzem hediye ediliyor. 
  Sağlık Bakanlığı ise dönüş yolculuğu öncesinde tüm hacı kafilelerine yönelik genel sağlık taramalarının ve mobil dezenfeksiyon işlemlerinin sürdüğünü bildirdi. Yetkililer, Hac dönemi boyunca alınan olağanüstü pandemi ve iklim tedbirleri sayesinde hiçbir salgın hastalık veya büyük lojistik kriz yaşanmadan operasyonun başarıyla taçlandırıldığını duyurdu. Türk Diyaneti de Mekke'i Mükerreme’de kurduğu poliklinikte 55 doktor ile hacılarına gece gündüz kesintisiz hizmet verdi, büyük dualar aldı. Mekke'den ayrılan hacıların önemli bir kısmı doğrudan ülkelerine uçarken, bir kısmı ise Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed Mustafa (Sallahü Aleyhi Vesellem) kabrini de ziyaret etmek üzere Medine-i Münevvere'ye hareket ediyor. 
  İrfan Altıkardeş - Muhammed Akif Arvas-MEKKE