İran, ABD'nin sunduğu 15 maddelik planı resmen reddetti ve “mevcut şartlarda ateşkes veya müzakere mümkün değil” mesajı verdi. İran, savaşı kendi belirlediği zaman ve kendi şartları ile bitireceğini vurguluyor. Trump ise “İran müzakere istiyor, ciddileşsinler yoksa çok geç olacak” diyor ve saldırılar sürüyor.
ABD'nin İran'a Sunduğu 15 Maddelik Teklif (Pakistan aracılığıyla iletildi)
ABD'nin teklifi büyük ölçüde İran'ın nükleer ve askeri kapasitesini sınırlamayı hedefliyor. Ana başlıklar şöyle:
- İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
- Asla nükleer silah peşinde koşmayacağına dair taahhüt
- İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetinin yasaklanması
- %60 zenginleştirilmiş uranyum stokunun UAEA'ya (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) teslim edilmesi
- Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması/imha edilmesi
- Hürmüz Boğazı'nın yeniden serbest gemi trafiğine açılması
- Balistik füze programının menzil ve miktar olarak sınırlandırılması
- Hamas, Hizbullah, Husiler gibi vekil gruplara desteğin kesilmesi
- Karşılığında: Yaptırımların bir kısmının kaldırılması ve sivil nükleer işbirliği vaadi
ABD ayrıca 1 aylık geçici ateşkes ile müzakerelere başlanmasını öneriyor.
İran'ın ABD'den İstediği Şartlar (Karşı Teklif - 5 Maddelik)
İran, ABD planını “aşırı” bularak reddetti ve kendi 5 maddelik şartlarını açıkladı (İran devlet televizyonu Press TV üzerinden):
- Saldırıların, suikastların ve İran yetkililerinin öldürülmesinin tamamen durdurulması
- Gelecekte İran'a karşı yeni bir savaş açılmayacağına dair güvence
- Savaş nedeniyle oluşan zararlar için tazminat ödenmesi
- Tüm cephelerde düşmanlıkların sona ermesi
- İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması
İran ayrıca şu talepleri de dile getiriyor: Tüm ABD yaptırımlarının kaldırılması, dondurulmuş İran varlıklarının iadesi, bölgedeki ABD üslerinin kapatılması ve nükleer haklarının tanınması. Tahran, “Savaşı biz bitiririz, Trump'ın takvimine uymayız” diyor.
Savaş Bitiyor mu?
- Şu an hayır. Taraflar arasındaki şartlar çok uzak; İran reddetti, saldırılar (İsrail'e füze, Körfez ülkelerine dron) devam ediyor.
- Diplomatik kanallar (Pakistan, Mısır, Türkiye üzerinden) açık ama ilerleme yok.
- Trump “bombalarla müzakere ediyoruz” diyor ve askeri yığınak sürüyor.
- Bazı İsrail kaynakları Trump'ın Cumartesi (28-29 Mart) tek taraflı ateşkes ilan edebileceğinden endişe ediyor, ancak bu doğrulandı mı diye henüz net değil.
