Gazeteciler yıpranıyor

Gazeteciler yıpranıyor

Türkiye Gazeteciler Senfikası Anayasa Mahkemesi’nin, Meclis’e düzenleme yapması için verdiği dokuz aylık süre 14 Kasım 2020 günü bitmesine dikkat çekerek bir açıklama yaptı.

15 Ekim 2020 - 17:19

Gazetecilerin yıpranma hakkının (itibari hizmet süresi zammının) yasal güvencesi tehlike
altında. Bu konuda Anayasa Mahkemesi’nin, Meclis’e düzenleme yapması için verdiği
dokuz aylık süre 14 Kasım 2020 günü bitiyor. Eğer bu tarihe kadar Meclis’ten bir yasal
düzenleme çıkmazsa, gazeteciler yıpranma hakkını kaybediyor.
Meclise sunulması gereken yasa teklifinin hem gazetecileri ve hem de matbaa çalışanlarını
kapsayacak şekilde gelmesi gerekiyor. 2008 yılında matbaacılardan alınan bu hak, yeni bir düzenleme ile geri iade edilmelidir.
İtibari Hizmet Hakkının Kısa Tarihçesi
1977 yılında; gazetecilerin çalışma koşullarının ağırlığı, yıpratıcılığı ve matbaa
çalışanlarının kimyasallara maruz kalmaları nedeniyle, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar
Kanunu’na eklenen bir maddeyle gazetecilere ve matbaa çalışanlarına itibari hizmet hakkı
tanındı.
Her yıl için sigortalılık süresine 90 gün eklenmesiyle tanınan bu hak, gazetecilerin ve
matbaa çalışanlarının erken emekli olabilmesine olanak sağladı. Ancak en fazla 5 yıl erken
emeklilik ile de sınırlandırıldı.
2008 yılında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan
düzenleme ile gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının itibari hizmet zammından
yararlanmasının önüne geçildi.
5 yıl süren mücadelenin ardından 2013 yılında; itibari hizmet zammı, “fiili hizmet süresi
zammı” adı ile ve sadece gazetecileri kapsayacak şekilde geri getirildi. 506 Sayılı Kanun’da
tanınan haklar budanarak geri getirilen “fiili hizmet süresi zammı” şu şekilde düzenlendi:
* 90 gün olan fiili hizmet süresi 75 güne indirildi
* 5 yıl olan erken emeklilik hakkı 3 yıla indirildi
* Emeklilik yaşından 5 yıl indirilirken, yeni düzenleme ile bu süre 1,5 yıla düşürüldü
* Fiili Hizmet Süresinden yararlanmak basın kartı taşıma şartına bağlandı.
AYM’nin 2019 Kararı
2019 yılında ise, Anayasa Mahkemesi “fiili hizmet süresi” hakkından yararlanmanın, basın
kartı taşıma zorunluluğuna bağlanması nedeniyle, düzenlemeyi iptal etti. İptal
gerekçesinde, “basın kartı verilecek kişilerin nitelikleri ve basın kartının verilmesine ilişkin
şartlar yönünden bir kanuni düzenleme bulunmaksızın, bu şartların belirlenmesi
keyfiyetinin Basın Kartı Yönetmeliği ile yürütme organına bırakılmış olmasından dolayı
temel bir hak olan sosyal güvenlik hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine ilişkin 
2
Anayasa’nın 13. maddesinin ihlal edildiği” tespiti yapılarak, Anayasa Aykırılık kararı verildi.
Fiili hizmet süresi hakkından yararlanmak için basın kartı şartı taşıma zorunluğunun
Anayasa’ya aykırı olduğu yönünde yapılan olumlu tespit, düzenlemenin “sadece basın
kartı taşıma şartı yönünden değil” “bir bütün olarak” iptal edilmiş olması nedeniyle, bu
hakkın tamamen kaybedilmesi ihtimalini de beraberinde getirdi. Çünkü, Anayasa
Mahkemesi iptal kararının “yeni bir düzenleme yapılabilmesi için” Resmî Gazete’de
yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır ve bu 9
aylık süre 14 Kasım 2020 tarihinde dolmaktadır. 14 Kasım 2020 tarihine kadar yeni bir
kanuni düzenleme yapılmaması halinde; matbaa çalışanları için 2008 yılında kaldırılmış
olan “itibari hizmet hakkı”, gazeteciler için de 15 Kasım 2020 tarihinde tamamen
yürürlükten kalkmış olacaktır.
Ayrıcalık Değil, Haktır!
İtibari Hizmet Hakkı, gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının, yaptıkları işin doğası gereği
1977 yılında teslim edilmiş bir haktır, ayrıcalık değildir.
Halkın doğru habere ulaşması için gece gündüz çalışan, kamunun yararını birinci önceliği
haline getiren gazeteciler, doğru bilgiyi canı pahasına halka ulaştırmak için savaşta,
depremde, selde, toplumsal olaylarda, pandemi koşullarında, TBMM’de gece gündüz
çalışmaktadır.
Matbaa çalışanları ve gazete-dergi gibi habere dair yayınların basım işini yapanlar ise, bu
bilgileri halka ulaştırmak için sürekli gece çalışmakta ve çalışırken çeşitli kimyasallara
maruz kalmaktadır.
Gazeteciler ve matbaa çalışanları ayrıcalık istememekte, zaten hakları olan itibari hizmet
zammının geri verilmesini talep etmektedir.
TÜRKİYE GAZETECİLER SENDİKASI

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Bakan Koca son 24 saatin rakamlarını açıkladı
Bakan Koca son 24 saatin rakamlarını açıkladı
Konyaspor'da 6. hafta hazırlıkları devam ediyor
Konyaspor'da 6. hafta hazırlıkları devam ediyor